نقش‌آفرینی بانوان در مکتب عاشورا؛ الگویی برای جهاد تبیین امروز

به گزارش پایگاه خبری هزاران خبر به نقل از خبرگزاری مهر، عاشورا تنها یک واقعه تاریخی نیست، بلکه مجموعه‌ای از گفتمان‌های اعتقادی، سیاسی و اجتماعی است که در بستر حماسه کربلا شکل گرفته است. یکی از ابعاد مغفول اما حیاتی این گفتمان، نقش و فعالیت زنان در انتقال و تثبیت پیام نهضت حسینی است. از مجلس زینب(س) در کوفه و شام تا اسارت اهل بیت(ع)، زنان این مکتب نه به‌عنوان قربانیان منفعل، بلکه به‌عنوان راویان هوشمند و حافظان حقیقت عاشورا ظاهر می‌شوند. مکتب عاشورا، بدون تردید یکی از غنی‌ترین و تاثیرگذارترین جریانات فکری و اعتقادی در تاریخ اسلام است که در خود مفاهیم عمیقی چون شهادت، آزادگی، عدالت‌خواهی و مبارزه با ظلم را گنجانده است. در میان این کاروان بزرگ از زنان مقاوم، نام حضرت رقیه(س)، فرزند خردسال سیدالشهدا(ع)، جلوه‌ای ویژه و متمایز دارد. این کودک سه‌ساله که در اوج اسارت و غربت، پس از وداعی جانگداز با پیکر مطهر پدر در شام، جان خود را فدای حق کرد، به‌عنوان نقطه عطفی در بازنمایی مظلومیت اهل بیت(ع) پس از فاجعه کربلا شناخته می‌شود. شهادت او در خرابه‌های شام، غم‌انگیزترین فصل از اسارت کاروان حسینی است؛ فصلی که با گریه‌های شبانه و بی‌تابی‌های او، اوج بیدادگری دشمن را به تصویر می‌کشد و چهره واقعی جبهه باطل را برای همیشه در تاریخ افشا می‌کند. اما روایت حضرت رقیه(س) فراتر از یک حکایت عاطفی و سوگوارانه، حامل پیام‌هایی عمیق برای زنان مسلمان امروز است. او با قامتی نچندان بلند، اما دلی سرشار از ایمان و غیرت حسینی، نشان داد که نهضت عاشورا هرگز با شهادت امام(ع) پایان نمی‌پذیرد، بلکه با زبان یک کودک معصوم و در دامان زنان صبور اهل بیت(ع)، مسیری تازه برای استمرار این حماسه گشوده می‌شود.

مدیر حوزه علمیه خواهران هرمزگان: بانوان با الگوگیری از حضرت زینب(س) در خط مقدم دفاع از حقیقت قرار گیرند راضیه سلطان عباسی ندوشن در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به فلسفه همراهی بانوان اهل بیت(ع) در واقعه عاشورا اظهار داشت: همراهی حضرت زینب(س) و دیگر بانوان در کاروان اسرا، بخشی از طراحی الهی برای ماندگاری قیام حسینی بود. ایشان با استناد به سخن شهید مرتضی مطهری که «نهضت عاشورا دو بخش داشت؛ بخش اول جهاد با شمشیر و بخش دوم جهاد با زبان برای تبیین» ، تصریح کرد: اگر اسارت اهل بیت(ع) نبود، پیام عاشورا در غبار تبلیغات دستگاه اموی به فراموشی سپرده می‌شد. وی در ادامه، جهاد تبیین را مهمترین رسالت حضرت زینب(س) پس از عاشورا دانست و گفت: حضرت زینب(س) با خطبه‌های آتشین خود در کوفه و شام، نه تنها چهره واقعی ظلم یزید را افشا کرد، بلکه لذت پیروزی را از بنی‌امیه گرفت.

مدیر حوزه علمیه خواهران هرمزگان افزود: اگر روشنگری حضرت زینب(س) نبود، دستگاه تبلیغاتی اموی می‌توانست امام حسین(ع) را به عنوان فردی خروجی بر حکومت معرفی کند، اما خطبه‌های ایشان افکار عمومی را بیدار ساخت و زمینه‌ساز قیام‌هایی چون توابین و مختار شد. عباسی ندوشن با اشاره به شخصیت علمی و بصیرت حضرت زینب(س) که امام سجاد(ع) ایشان را «عالمه غیر معلمه» معرفی فرمودند، تأکید کرد: امروز بانوان طلبه و فعالان فرهنگی نیز باید با الگوگیری از ایشان، در جنگ روایت‌ها، به تبیین حقایق دینی، مقابله با شبهات و دفاع از ارزش‌های اسلامی بپردازند. وی با اشاره به فرمایش رهبر معظم انقلاب که «امروز هر زن مسلمان باید زینبی باشد»، تصریح کرد: بانوان می‌توانند هم در محیط خانواده به عنوان مادران و همسایگان و هم در فضای اجتماعی و رسانه، نقش مؤثر خود را در قبال مسئولیت‌های امروز جامعه ایفا کنند. وی در پایان، نقش حضرت زینب(س) را الگویی جامع برای زن مسلمان در عرصه‌های بصیرت، شجاعت، صبر و عفاف برشمرد و خاطرنشان کرد: همانطور که ایشان با وجود همه مصیبت‌ها فرمودند «ما رایت الا جمیلا» و بر عزت خود پای فشردند، بانوان امروز نیز باید با امید، آگاهی و استقامت، ادامه‌دهنده راه زینب(س) و پرچمدار جهاد تبیین باشند.

معاون فرهنگی حوزه علمیه پارسیان: حضرت رقیه(س) الگوی تمام‌عیار تربیت عاشورایی است معاون فرهنگی حوزه علمیه خواهران پارسیان به مناسبت سالگرد شهادت حضرت رقیه(س)، این بانوی خردسال را الگویی بی‌نظیر برای تبیین ارزش‌های اخلاقی و تربیتی دانست و بر نقش‌آفرینی زنان در استمرار نهضت حسینی تأکید کرد. لیلا عزیزپوریان در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به اینکه حضرت رقیه(س) در عین سن بسیار کم، از چنان مقام والای ایمانی برخوردار بودند که در مواجهه با سر بریده پدر، به جای درخواست‌های کودکانه، با پرسش‌هایی نظیر «چه کسی رگ‌های گلویت را برید؟» و «چه کسی مرا یتیم کرد؟»، مظلومیت اهل بیت و رنج اسیری را به تصویر کشیدند، اظهار داشت: این جملات تأثیرگذار، بخشی از عمیق‌ترین آموزه‌های تربیتی در فرهنگ عاشوراست که امروز بیش از هر زمان دیگر به بازخوانی و تبیین آن برای نسل جوان نیاز داریم.

وی با تأکید بر اینکه واقعه کربلا محدود به روز عاشورا نبود و پس از آن نیز کاروان اسرا با صبر و رشادت بانوانی همچون حضرت زینب(س) و امام سجاد(ع)، جهاد تبیین را علیه حکومت یزیدی ادامه دادند، خاطرنشان کرد: خطبه‌های غرّای حضرت زینب(س) در شام چنان تأثیری بر حاضران گذاشت که بسیاری از مسیحیان و یهودیان به حقانیت اهل بیت پی برده و مسلمان شدند. معاون فرهنگی حوزه علمیه خواهران پارسیان افزود: ماندگاری پیکر مطهر حضرت رقیه(س) در خرابه شام، سبب تحولی عمیق در شهری شد که سال‌ها تحت حاکمیت معاویه، شاهد جنایات فراوانی در حق مسلمانان بود. به برکت حضور این بانوی بزرگوار در قلب حکومت ظالم، بسیاری از راه‌گم‌کردگان از مسیر ولایت و امامت، به حقیقت هدایت شدند.

عزیزپوریان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش بی‌بدیل زنان در نهضت کربلا، تصریح کرد که این بانوان در دو ساحت، رسالت خود را به سرانجام رساندند: گروهی که با تربیت فرزندان، رزمندگانی ولایتمدار را در رکاب امام حسین(ع) به میدان فرستادند و گروهی که با حضور در واقعه و تحمل رنج اسارت، با صبر و استقامت، حماسه‌ای ماندگار آفریدند. وی در پایان با تأکید بر اینکه امروز الگوی زنان مسلمان در مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم و همراهی با ولایت، برگرفته از صبر، بصیرت و نقش‌آفرینی حضرت زینب(س) و دیگر بانوان عاشورایی است، اظهار داشت: زنان ما با تأسی به این اسوه‌های بی‌نظیر، امروز نیز در دفاع از ارزش‌های اسلامی و کیان کشور خود، نقشی فعال و تأثیرگذار ایفا می‌کنند.

استاد و مشاور مدرسه علمیه فاطمه الزهرا (س) پارسیان: اگر خطبه‌های زینب (س) نبود، حماسه کربلا در تاریخ دفن می‌شد استاد و مشاور مدرسه علمیه فاطمه الزهرا (سلام‌الله‌علیها) پارسیان، با تأکید بر نقش بی‌بدیل بانوان کربلا در ماندگاری قیام عاشورا، گفت: زنان کاروان اسرا با خطبه‌های افشاگرانه در کوفه و شام، دیوار ریا را فرو ریختند و ثابت کردند که فریاد یک زن می‌تواند کاخ‌های ظلم را بلرزاند؛ امروز نیز الگوسازی از سیره حضرت زینب (س)، راهبردی ضروری برای صیانت از آرمان‌های دینی و مقابله با تحریف تاریخی است. مینا صفایی، استاد حوزه علمیه و مشاور تربیتی مدرسه علمیه فاطمه الزهرا (سلام‌الله‌علیها) در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به فرارسیدن ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان، ابعاد مغفول‌مانده از نقش‌آفرینی زنان در واقعه عاشورا را مورد واکاوی قرار داد و آن را فراتر از یک مقطع تاریخی، «یک الگوی راهبردی برای عصر حاضر» توصیف کرد.

وی با استناد به سخن مشهور که «اگر حسین (ع) و یارانش خون را هدیه کردند، زینب (س) و رقیه (س) و دیگر بانوان حرم، پیام را ابدی کردند»، تصریح کرد: عاشورا صرفاً یک میدان نبرد مردانه نبود؛ بلکه آغازگر مسئولیتی سترگ بر دوش زنانی بود که در اوج غربت و اسارت، با صبری ستودنی از فروپاشی روحی کاروان جلوگیری کرده، کودکان را در میان تازیانه‌ها تسلی دادند و در کوران مصیبت، چراغ امید را برای بازماندگان روشن نگاه داشتند. این استاد دانشگاه و حوزه، سه محور کلیدی را در نقش‌آفرینی بانوان کربلا برشمرد: اول مدیریت بحران و امیدآفرینی در سخت‌ترین شرایط اسارت بوده و دوم جهاد تبیین و روایتگری با خطبه‌های آتشین در تریبون دشمن و مورد سوم که مهم‌ترین هم بوده است پاسداری از آرمان‌های قیام و جلوگیری از تحریف واقعیت توسط تاریخ‌نویسان اموی و دشمنان وقت اسلام بوده است.

صفایی در ادامه با بیان اینکه حضرت رقیه (س) در خرابه‌های شام با وداع با سر مطهر پدر، آخرین سند مظلومیت اهل بیت (ع) را به ثبت رساند، خاطرنشان کرد: آن بانوی خردسال، در اوج کوچکی قامت، چنان ستونی برای ایستادگی کاروان اسرا شد که روایتگر نهضتی در خون حسین (ع) معنا یافت؛ این پیام امروز به ما می‌گوید که هر قشر و سنی، سهمی در حفظ حقیقت دارد. وی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از رویکردهای سطحی به عاشورا که صرفاً بر جنبه‌های عاطفی و سوگواری تأکید دارند، اظهار داشت: اگر رسالت تبیینی حضرت زینب (س) نبود، حماسه کربلا در همان روز عاشورا در دل تاریخ دفن می‌شد؛ لذا وظیفه امروز ما، بازخوانی دقیق این سیره و تبدیل آن به یک گفتمان عملی در عرصه‌های تربیتی، اجتماعی و رسانه‌ای است تا نسل جوان بتواند از این مکتب، راهکارهای مقاومت و بصیرت را استخراج کند.

این مشاور مدرسه علمیه فاطمه الزهرا (س) در پایان با تأکید بر لزوم الگوسازی از شخصیت حضرت زینب (س) برای بانوان امروز، یادآور شد: زن مسلمان امروز باید مانند زینب (س)، همزمان، محدث، مفسر، مدیر و رسانه‌گر باشد؛ چراکه عاشورا به ما آموخت که پاسداری از ارزش‌ها، نه با زاری صرف، بلکه با روایت درست، افشاگری به‌موقع و امیدآفرینی در دل بحران‌ها میسر خواهد شد و این وظیفه خطیر، همچنان بر دوش ما باقی است تا پرچم این نهضت را به نسل‌های بعدی سپرده و از تحریف آن جلوگیری کنیم.

منبع خبر: خبرگزاری مهر