نمازی که به درسِ «ولی‌شناسی» تبدیل شد

به گزارش پایگاه خبری هزاران خبر به نقل از خبرگزاری مهر، نماز آیت‌الله جوادی آملی بر پیکر رهبر شهید تنها یک مراسم وداع نبود؛ بلکه متنی فشرده از یک جهان‌بینی کامل به شمار می‌رفت. جملات کوتاهی که در ظاهر ممکن است صرفاً دعا و توصیف به نظر برسند، اما در عمق خود، روایتی واضح از نگاه یک حکیم دینی به مفاهیمی چون رهبری، جهاد، سیاست و امت را در بر داشتند. اهمیت این موضوع دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌شود؛ از این‌که گوینده این جملات، شخصیتی در تراز آیت‌الله جوادی آملی است؛ فقیهی که سال‌ها عمر خود را در عرصه‌های فلسفه، عرفان، تفسیر قرآن و حکمت اسلامی سپری کرده و به‌خوبی آگاه است که هر واژه چه بار معنایی و تاریخی را با خود به همراه دارد.

ایشان در نماز، رهبر شهید را با تعابیری چون «مجاهد»، «موحد»، «زاهد»، «مبلّغ اسلام و قرآن»، «شهید برای اسلام و قرآن»، «کشته برای حفظ امت اسلامی»، «کشته برای سیاست امت اسلامی» و «بالابرنده عزت و سیادت و آقایی و وحدت امت اسلامی» توصیف کردند. این واژه‌ها عادی نیستند. در سنت علمی حوزه، به‌ویژه در ادبیات شخصیت‌هایی چون آیت‌الله جوادی آملی، هیچ صفتی از روی تعارف یا احساسات زودگذر به کار نمی‌رود. وقتی ایشان از کسی به عنوان «موحد» یاد می‌کنند، تنها به عبادت فردی او اشاره نمی‌کنند؛ بلکه انسانی را توصیف می‌کنند که مسیر تصمیم‌گیری، مبارزه، مدیریت و حتی سیاست خود را بر اساس توحید تعریف کرده است. وقتی از «مجاهد» سخن می‌گویند، منظورشان صرفاً حضور در یک موقعیت سیاسی یا نظامی نیست؛ بلکه انسانی را روایت می‌کنند که هزینه ایستادن پای باورهای خود را پرداخته است.

در میان این تعابیر، شاید مهم‌ترین جمله همان عبارتی باشد که کمتر درباره‌اش صحبت شده است: «کشته برای سیاست امت اسلامی». این جمله به‌تنهایی تعریفی عمیق از مفهوم «سیاست» در نگاه اسلامی را ارائه می‌دهد. در این منطق، سیاست نه بازی قدرت و رقابت جناحی، بلکه تلاشی برای حفظ عزت، وحدت، استقلال و موجودیت امت اسلامی است. به همین دلیل، وقتی آیت‌الله جوادی آملی می‌گویند کسی «برای سیاست امت اسلامی» کشته شده، در واقع میان «قدرت‌طلبی» و «حراست از امت» مرز مشخصی قائل می‌شوند. این نکته است که این نماز را از یک مراسم معمولی متمایز می‌کند.

بسیاری بر این باورند که آنچه در این چند جمله بیان شد، نوعی «ولی‌شناسی» حکیمانه بود؛ تعریفی از رهبری که نه بر اساس هیاهوی سیاسی و رسانه‌ای، بلکه بر پایه مفاهیمی چون جهاد، توحید، زهد، عزت و وحدت امت اسلامی استوار است. شاید برای نسل جوانی که سال‌هاست روایت‌های متناقض و گاه مخدوش از مفاهیم دینی و سیاسی شنیده، همین چند جمله معنایی عمیق‌تر از ده‌ها سخنرانی و تحلیل داشته باشد. زیرا این توصیف‌ها را نه یک فعال سیاسی، بلکه فقیهی بیان کرده که عمر خود را صرف قرآن، نهج‌البلاغه، فلسفه و حکمت کرده است.

حتی تصویر بوسه آیت‌الله جوادی آملی بر عمامه رهبر شهید نیز تنها یک قاب احساسی نبود. آن تصویر برای بسیاری نمایانگر احترام یک حکیم به مجاهدتی چندده‌ساله بود؛ احترامی به کسی که از دیدگاه او، برای اسلام و قرآن، برای حفظ امت اسلامی و برای عزت و وحدت امت، جان خود را فدای کرده است. شاید سال‌ها بعد، زمانی که هیاهوی تحلیل‌های سیاسی امروز فروکش کرده باشد، تاریخ دوباره به همین چند جمله بازگردد؛ به همین واژه‌های کوتاه اما سنگین. واژه‌هایی که احتمالاً به عنوان یکی از صریح‌ترین و ماندگارترین توصیف‌ها از یک رهبر شهید در حافظه تاریخ باقی خواهند ماند.

منبع خبر: خبرگزاری مهر