چالش‌های پنهان در سلامت روانی و جسمی پرستاران

به گزارش پایگاه خبری هزاران خبر به نقل از ایسنا، سلامت همواره یکی از نیازهای اساسی انسان به شمار می‌رود. با این حال، توجه بیشتری به جنبه جسمانی سلامت معطوف شده و جنبه روانی آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در حالی که ارتباط مستقیمی بین سلامت جسم و روان وجود دارد و ضعف در هر یک می‌تواند زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامت تنها به معنای عدم وجود بیماری نیست، بلکه شامل احساس رفاه در ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی نیز می‌شود. افزوده شدن توانایی ایفای نقش‌های اجتماعی و اقتصادی به این تعریف نشان می‌دهد که سلامت تنها یک موضوع پزشکی نیست و تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی و نقش‌پذیری انسان دارد.

فردی که با اختلال در سلامت مواجه است، نمی‌تواند به درستی وظایف خانوادگی، شغلی و اجتماعی خود را انجام دهد و این موضوع به تدریج بر توسعه جامعه نیز تأثیر می‌گذارد. در اسناد قانونی ایران نیز بر اهمیت سلامت مردم تأکید شده است. در بیمارستان‌ها، که محیط‌هایی حساس و پرتنش به حساب می‌آیند، این اهمیت دوچندان است. پرستاران باید علاوه بر مهارت‌های فنی، از سلامت عمومی مناسبی برخوردار باشند تا بتوانند با بیماران و همکاران ارتباط مؤثری برقرار کنند.

پرستاری شغلی است که نیاز به کار در ساعات مختلف روز، مواجهه با استرس‌های ناگهانی، تصمیم‌گیری سریع و تعامل مداوم با بیماران دارد. همچنین، گزارش‌دهی دقیق در پایان هر شیفت، مراقبت مستمر و ارتباط با خانواده بیماران از جمله وظایفی است که نیاز به تمرکز، آرامش و سلامت روانی دارد. مطالعات مختلفی در ایران انجام شده که نشان می‌دهند سلامت عمومی پرستاران با عواملی مانند سن، سابقه کاری، وضعیت تأهل و شرایط شغلی ارتباط دارد.

در پژوهشی که در این زمینه توسط نرجس حاج محمدی از گروه علوم اجتماعی دانشگاه هرمزگان و یک هم‌دانشگاهی او با همکاری دانشگاه شهید باهنر کرمان انجام شده است، وضعیت سلامت عمومی پرستاران بیمارستان‌های شهر کرمان مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهشگران تلاش کردند تا تصویری علمی از شرایط این گروه ارائه دهند و نشان دهند که چگونه جنبه‌های مختلف سلامت می‌تواند بر کارکرد پرستاران تأثیر بگذارد.

برای انجام این تحقیق، ۵۰۰ نفر از پرستاران بیمارستان‌های شهر کرمان شرکت کردند. پژوهشگران از پرسش‌نامه استاندارد سلامت عمومی استفاده کردند. این پرسش‌نامه شامل چهار بخش است و می‌تواند نشانه‌های جسمی، اضطراب، اختلال عملکرد اجتماعی و افسردگی را بسنجند. همچنین پرسش‌نامه دیگری برای جمع‌آوری اطلاعات فردی به کار رفت. داده‌ها سپس با استفاده از نرم‌افزارهای آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت تا تصویری دقیق از سلامت پرستاران به دست آید.

نتایج این بررسی‌ها نشان داد که میانگین سلامت عمومی شرکت‌کنندگان، وجود درجاتی از مشکل را در بیشتر آنان نشان می‌دهد. حدود ۷۷ درصد از پرستاران با مشکلات جسمی یا روانی مواجه بودند و سلامت عمومی مطلوبی نداشتند. همچنین، سلامت عمومی مردان کمی بهتر از زنان گزارش شد. این یافته‌ها نشان می‌دهند که بخش بزرگی از پرستاران در شرایطی کار می‌کنند که ممکن است توانایی کامل برای عملکرد بهینه نداشته باشند.

در این مطالعه که نتایج آن در «فصلنامه علوم پزشکی صدرا» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شیراز منتشر شده است، تأکید شد که بیش از نیمی از پرستاران با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم می‌کنند و این موضوع لزوم توجه بیشتر مسئولان را نشان می‌دهد. پژوهشگران توصیه کردند که برنامه‌هایی برای تقویت سلامت روانی و جسمی پرستاران تدوین شود تا هم کیفیت خدمات درمانی بهبود یابد و هم فشار شغلی برای آنان کاهش یابد.

بر این اساس، بیشترین مشکل پرستاران در حوزه کارکرد اجتماعی بوده است. کار در شیفت‌های چرخشی یا شب، ساعت‌های نامنظم و دوری از فعالیت‌های اجتماعی معمول می‌تواند دلیل این موضوع باشد. کمترین میزان مشکل نیز مربوط به افسردگی و گرایش به خودکشی گزارش شد. پژوهشگران بر مبنای نتایج حاصله پیشنهاد کرده‌اند که جلسات منظم گفت‌وگو، امکانات رفاهی بیشتر و ایجاد مراکز مشاوره روانی در محیط کار می‌تواند از شدت مشکلات بکاهد، چراکه حفظ سلامت روان پرستاران به معنای حفظ کیفیت خدمات درمانی است و توجه به این موضوع به نفع کل جامعه خواهد بود.

منبع خبر: ایسنا